Tο πρόγραμμα TEACCH (Treatment and Education of Autistic and Communication Handicapped Children) είναι ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης για παιδιά με διαταραχές του αυτιστικού φάσματος, που εξετάζει τις δεξιότητες και τα δυνατά σημεία τους και στοχεύει να τα αξιοποιήσει για την προώθηση της ανάπτυξης τους. Αυτές οι παρεμβάσεις έχουν σκοπό να δημιουργήσουν ένα σταθερό περιβάλλον για το παιδί.
Ποια η βασική δομή της μεθόδου TEACCH;
Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού ανταποκρίνονται καλά στη δομή. Το πρόγραμμα TEACCH βοηθά τους εκπαιδευτές να προσδιορίσουν τη δομή που χρειάζονται οι μαθητές. Αυτή η δομή βασίζεται στα μαθησιακά χαρακτηριστικά των ατόμων με διαταραχή του φάσματος του αυτισμού που περιλαμβάνουν την επεξεργασία οπτικών πληροφοριών και δυσκολίες σχετικά με την προσοχή και την κοινωνική επικοινωνία.
Το TEACCH περιλαμβάνει ένα πλαίσιο με τα ακόλουθα στοιχεία:
- Φυσική δόμηση του περιβάλλοντος
- Εξατομικευμένα χρονοδιαγράμματα
- Συστήματα δραστηριότητας
- Οπτική δομή εργασιών και δραστηριοτήτων
Φυσική δόμηση του περιβάλλοντος
Είναι σημαντικό τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού, να εκπαιδευτούν για να μπορούν να παραμένουν για κάποιο χρονικό διάστημα σε ένα μέρος. Στη δομημένη τάξη πρέπει να υπάρχει ένας χώρος για ομαδικές δραστηριότητες, όπως επίσης και ένας χώρος για ατομική απασχόληση ή εργασία. Για αυτό τον λόγο προϋπόθεση είναι το κατάλληλο μέγεθος του χώρου. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να έχει άμεση οπτική επαφή με τον χώρο εργασίας του μαθητή. Με την κατάλληλη τοποθέτηση των επίπλων, τα παιδιά μπορούν να κατανοήσουν τον χώρο όπου θα κάνουν μία δραστηριότητα, δημιουργώντας ταυτόχρονα συνθήκες εύκολης μετάβασης από τη μία δραστηριότητα σε άλλη. Κάθε χώρος έχει την ιδιαίτερη σημασία του.
Μία δομημένη τάξη περιλαμβάνει:
- Περιοχή διδασκαλίας
- Περιοχή ανεξάρτητης εργασίας
- Περιοχή ελεύθερου παιχνιδιού
- Περιοχή δομημένου παιχνιδιού
- Περιοχή φαγητού
- Περιοχή ομαδικής εργασίας
- Περιοχή μεταβατική
Εξατομικευμένα χρονοδιαγράμματα
Ένα συγκεκριμένο ημερήσιο πρόγραμμα βοηθά το παιδί να κατανοήσει τις δραστηριότητες που έχει να κάνει κατά τη διάρκεια της ημέρας. Το πρόγραμμα αυτό διαφέρει ανάλογα με το παιδί και τις δυνατότητές του και είναι εξατομικευμένο. Για τα παιδιά που διαβάζουν, οι δραστηριότητες σημειώνονται γραπτά. Για τα παιδιά που δε διαβάζουν χρησιμοποιούνται φωτογραφίες, σκίτσα, σχήματα ή αντικείμενα.
Οι αλλαγές είναι αναπόφευκτες που για τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού αποτελούν πρόβλημα, εξαιτίας της ανάγκης τους για ομοιομορφία. Σε τέτοιες περιπτώσεις το παιδί πρέπει να είναι προετοιμασμένο για την αλλαγή και είναι ιδιαίτερα βοηθητικό να αντικαθίσταται οπτικά (με εικόνες) η αλλαγή της δραστηριότητας.
Συστήματα δραστηριότητας
Αποτελεί έναν τρόπο οργάνωσης μίας δραστηριότητας στο σχολείο ή στο σπίτι, ώστε το παιδί με αυτισμό να μπορεί να το εφαρμόσει. Το παιδί θα πρέπει να ξέρει:
Τι θα κάνει, πού και πότε θα το κάνει, πόση ώρα θα κάνει, πώς θα καταλάβει ότι τελείωσε και τι ακολουθεί μετά.
Οπτική δομή εργασιών και δραστηριοτήτων
Αποτελεί ένα σύστημα επικοινωνίας για το παιδί, που του επιτρέπει να κάνει γνωστές τις ανάγκες του σε κάποιον άλλο.
Παρουσιάζονται οπτικά ερεθίσματα, για να είναι σαφές το κάθε τι από το παιδί και για να δοθεί έμφαση στις σημαντικές πληροφορίες. Για να επιτευχθεί αυτό ακολουθούνται τα εξής 3 στάδια:
- Οπτική οργάνωση (τοποθέτηση των υλικών σε χωριστά κουτιά)
- Οπτικές οδηγίες (ο τρόπος που θα ασχοληθεί με τα υλικά)
- Οπτική σαφήνεια (σηματοδότηση σκοπού δραστηριότητας, π.χ. κωδικοποίηση με χρώματα, ετικέτες).
