Όλοι μας ζούμε σε ένα πολυαισθητηριακό περιβάλλον, σε ένα περιβάλλον δηλαδή όπου λαμβάνουμε και επεξεργαζόμαστε πολλές και διαφορετικές αισθητηριακές πληροφορίες. Αυτές λοιπόν τις αισθητηριακές πληροφορίες τις επεξεργαζόμαστε και τις μετατρέπουμε σε κατάλληλες κινητικές εκτελέσεις και προσαρμοστικές συμπεριφορές.
Τι είναι η διαταραχή αισθητηριακής επεξεργασίας;
Η διαταραχή αισθητηριακής επεξεργασίας (γνωστή και ως δυσλειτουργία αισθητηριακής ολοκλήρωσης) είναι μια κατάσταση που υπάρχει όταν η πολυαισθητηριακή ολοκλήρωση δεν τυγχάνει επαρκούς επεξεργασίας προκειμένου να παρέχει τις κατάλληλες απαντήσεις στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος.
Οι αισθήσεις παρέχουν πληροφορίες από διάφορες διαδικασίες—όραση, ακοή, αφή, όσφρηση, γεύση, ιδιοδεκτικότητα, ενδοδεκτικότητα και το αιθουσαίο σύστημα (ανιχνεύει την κίνηση και τις αλλαγές στην θέση του κεφαλιού. Ουσιαστικά πρόκειται για το πώς συσχετιζόμαστε με τον χώρο) —που οι άνθρωποι χρειάζονται για να λειτουργήσουν.
Η διαταραχή αισθητηριακής επεξεργασίας χαρακτηρίζεται από σημαντικά προβλήματα στην οργάνωση της αίσθησης που προέρχεται από το σώμα και το περιβάλλον και εκδηλώνεται με δυσκολίες στην εκτέλεση σε έναν ή περισσότερους από τους βασικούς τομείς της ζωής: την παραγωγικότητα, την ψυχαγωγία και το παιχνίδι ή τις δραστηριότητες της καθημερινότητας. Διαφορετικοί άνθρωποι βιώνουν ένα ευρύ φάσμα δυσκολιών κατά την επεξεργασία εισροών από μια ποικιλία αισθήσεων, ιδιαιτέρως της αίσθησης της αφής (π.χ. βιώνουν ως κνησμώδη ορισμένα υφάσματα και αδυνατούν να τα φορέσουν, ενώ άλλοι όχι), της αιθουσαίας αίσθησης (π.χ. βιώνουν ναυτία κατά την οδήγηση ενός αυτοκινήτου) και της ιδιοδεκτικής αίσθησης (δυσκολία διαβάθμισης της δύναμης που απαιτείται για να κρατήσουν ένα στυλό για να γράψουν).
Ποια τα συμπτώματα;
Η διαταραχή αισθητηριακής επεξεργασίας μπορεί να εκφράζεται με διαφορετικούς τρόπους, όπως με ενόχληση από τις υφές των τροφών ή των ρούχων, αγωνία και αντίδραση όταν τα πόδια δεν πατούν στο έδαφος, αποφυγή της κούνιας, επιδίωξη πρόκλησης θορύβου σε ήσυχα περιβάλλοντα.
Μπορεί επίσης να εμφανίζεται με αστάθεια στην στάση ή την κίνηση ή με δυσπραξία, τη δυσκολία δηλαδή στο να σχεδιάσει και να εκτελέσει το παιδί μία κινητική δραστηριότητα, όταν τη δοκιμάζει για πρώτη φορά. Επίσης, ένα παιδί μπορεί να έχει πολύ συχνές πτώσεις ή να δυσκολεύεται να διατηρήσει την ισορροπία του.
Εάν ένα παιδί εμφανίζει περιστασιακά κάποιες ανάλογες δυσκολίες, η συνάντηση με έναν ειδικά εκπαιδευμένο εργοθεραπευτή θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμη για να εντοπίσετε μεθόδους και στρατηγικές με τις οποίες θα αντιμετωπίσετε τις συγκεκριμένες δυσλειτουργίες. Αν οι δυσκολίες είναι περισσότερες και πιο έντονες, τότε η αξιολόγηση από έναν εξειδικευμένο εργοθεραπευτή κρίνεται απαραίτητη.
Οι διαταραχές αισθητηριακής επεξεργασίας δεν εμφανίζονται ξαφνικά, αλλά υπάρχει πάντα ένα αναπτυξιακό ιστορικό, για παράδειγμα ένα παιδί που άργησε να μπουσουλήσει ή που δεν μπουσούλησε ποτέ ή ένα παιδί που αρνιόταν να αγγίξει το φαγητό στο πιάτο του. Όλα αυτά είναι ενδείξεις διαταραχής αισθητηριακής επεξεργασίας. Τέλος, συνθήκες όπως η πρόωρη γέννηση, ο αυτισμός, το σύνδρομο διάσπασης προσοχής, οι επαναλαμβανόμενες ωτίτιδες αλλά και τα προβλήματα με τον ύπνο μπορεί να δημιουργήσουν μια προδιάθεση για διαταραχή αισθητηριακής επεξεργασίας.
