Ο ειδικός επιστημονικός όρος αφασία αναφέρεται σε κάθε μερική ή ολική απώλεια γλωσσικών ικανοτήτων σε ενήλικες και παιδιά και γενικότερη ανικανότητα λόγου. Η αφασία είναι μια διαταραχή που προκύπτει από βλάβη σε τμήματα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνα για τη γλώσσα. Για τους περισσότερους ανθρώπους, αυτές οι περιοχές βρίσκονται στην αριστερή πλευρά του εγκεφάλου. Η αφασία συνήθως εμφανίζεται ξαφνικά, συχνά μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο ή τραυματισμό στο κεφάλι, αλλά μπορεί επίσης να αναπτυχθεί αργά, ως αποτέλεσμα μιας προοδευτικής νευρολογικής νόσου, αφορά κυρίως ενήλικα και ηλικιωμένα άτομα.
Η διαταραχή βλάπτει την έκφραση και την κατανόηση της γλώσσας καθώς και της ανάγνωσης και της γραφής. Η αφασία μπορεί να συνυπάρχει με διαταραχές του λόγου, όπως η δυσαρθρία ή η απραξία της ομιλίας, οι οποίες επίσης προκύπτουν από εγκεφαλική βλάβη.
Τι προκαλεί την αφασία;
Αφασία προκαλείται από βλάβη σε μία ή περισσότερες από τις γλωσσικές περιοχές του εγκεφάλου. Μπορεί να οφείλεται σε διαταραχές των εγκεφαλικών αγγείων ή σε εγκεφαλικές βλάβες. Τις περισσότερες φορές, η αιτία του εγκεφαλικού τραυματισμού είναι ένα εγκεφαλικό επεισόδιο.
Μορφές αφασίας
-
Τύπου Broca
Η αφασία τύπου Broca ή αλλιώς Κινητική, χαρακτηρίζεται από περιορισμένη ικανότητα έκφρασης προφορικού λόγου, περιορισμένο λεξιλόγιο και μετρίου βαθμού δυσκολία στην κατανόηση της γλώσσας, γεγονός που οδηγεί συχνά σε δυσκολία στην επικοινωνία. Το άτομο με αφασία τύπου Broca είναι ικανό να διαβάζει, αλλά έχει δυσκολίες στη γραφή. Οι πάσχοντες μπορούν να κατανοήσουν τι τους λένε αλλά δεν μπορούν να εκφραστούν με τρόπο κατανοητό, χρησιμοποιούν σύντομες προτάσεις παραλείποντας λέξεις. Ο τύπος αυτός της αφασίας μπορεί να συνοδεύεται από παράλυση ή αδυναμία στη δεξιά πλευρά του σώματος.
-
Τύπου Wernicke
Η αφασία τύπου Wernicke ή αλλιώς Αισθητική, χαρακτηρίζεται από ελλιπή ικανότητα του ατόμου να καταλαβαίνει τη σημασία των λέξεων που παράγει. Παρατηρείται ταχεία εκφορά της γλώσσας με παραφασίες (η χρησιμοποίηση αντί της σωστής μιας άλλης λέξης), νεολογισμούς (η χρήση λέξεων που δεν υπάρχουν καν). Μερικά άτομα με αφασία τύπου Wernicke μιλούν ακατάπαυστα, παρατηρείται δηλαδή η λεγόμενη «γλωσσική σαλάτα», ενώ δεν δείχνουν να έχουν επίγνωση της διαταραχής επικοινωνίας. Η κατανόηση του λόγου είναι εντόνως επηρεασμένη καθώς τα άτομα μιλούν με μεγάλες, σύνθετες προτάσεις που δεν έχουν νόημα ή περιλαμβάνουν μη αναγνωρίσιμες, λανθασμένες ή περιττές λέξεις. Συνήθως δεν συνειδητοποιούν ότι δεν είναι κατανοητοί από τους άλλους.
-
Ανομική αφασία
Είναι η ηπιότερη μορφή αφασίας. Κύριο σύμπτωμα της ανομικής αφασίας είναι η δυσκολία εύρεσης των κατάλληλων λέξεων κατά την εκφορά προφορικού λόγου, κυρίως κατά την κατονομασία αντικειμένων. Η κατανόηση καθώς και η γραφή και η ανάγνωση είναι ανεπηρέαστες.
-
Γενική-Ολική Αφασία
Η Γενική Αφασία είναι η σοβαρότερη μορφή αφασίας. Εμφανίζεται με φτωχή κατανόηση του λόγου, δυσκολία στο σχηματισμό λέξεων και προτάσεων, προσδίδοντας στο άτομο σοβαρή αναπηρία στην επικοινωνία.
