Στάδια ανάπτυξης της γλώσσας

Ο τρόπος με τον οποίο το παιδί κατακτά την γλώσσα είναι μοναδικός και εντυπωσιακός. Έτσι από την γέννηση του μέχρι και την ηλικία των 4-5 περίπου ετών έχει κατακτήσει τα περισσότερα στοιχεία της . Βέβαια κάποια από αυτά αναπτύσσονται καθ' όλη την διάρκεια της ζωής του ανθρώπου κι ενα από αυτά είναι το λεξιλόγιο όπου ίσως είναι και  το μοναδικό στοιχείο της γλώσσας που εμπλουτίζεται διαρκώς. Παρακάτω ακολουθούν τα στάδια ανάπτυξης της αντιληπτικής και εκφραστικής γλώσσας από την γέννηση έως την ηλικία των 36 μηνών.

 

ΣΤΑΔΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ  (ΑΝΤΙΛΗΠΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗΣ)
ΑΠΟ 0  ΕΩΣ 36 ΜΗΝΕΣ
 

0-3  Μήνες

  • Τρομάζει σε αιφνίδιες φωνές
  • Στρέφεται στο πρόσωπο του ομιλητή
  • Ανταποκρίνεται στην ομιλία με το να ηρεμεί ή να γελάει.
  • Κλαίει για να δηλώσει πείνα ή θυμό.
  • Αρχίζει να προφέρει ήχους για να εκφράσει ευχαρίστηση.
  • Αρχίζει να προφέρει ήχους εκτός του κλάματος.
  • Φαίνεται να ακούει τον ομιλητή.
  • Αναγνωρίζει  και Απαντάει γελώντας ειδικά στην μητέρα/ άτομο που το φροντίζει.

4-6 Μήνες

  • Ο ήχος αρχίζει να αποκτά νόημα.
  • Ακούει με μεγαλύτερη ακρίβεια.
  • Ανταποκρίνεται σε αλλαγές κυματισμών της φωνής.
  • Ακούει τη φωνή του.
  • Αρχίζει να εντοπίζει την πηγή της φωνής με ακρίβεια.
  • σποραδικά ανταποκρίνεται στο όνομα του.
  • Γελάει.
  • Ξεφυσάει με πλατάγιασμα των χειλιών.
  • Γουργουρίζει.
  • Αρχίζει να αλλάζει τον τόνο , τη διάρκεια και την ένταση της φωνής (προσωδιακά χαρακτηριστικά)
  • Παίζει κάνοντας ήχους.
  • Παράγει ήχους με χαρακτηριστικά συμφώνου- έκκροτους ήχους και ρινικούς.
  • Μιμείται εκφράσεις του προσώπου.
  • Διατηρεί οπτική  επαφή
  • Αντιδρά στο φωνητικό ερέθισμα από τον ενήλικα.

 

7-9 Μήνες

  • Συνδέει το νόημα με τις λέξεις.
  • Εντοπίζει την πηγή του ήχου με ακρίβεια.
  • Απολαμβάνει τη μουσική ή το τραγούδι.
  • Φαίνεται να "τραγουδάει"
  • Παίζει περισσότερα παιχνίδια : "Αχ κουνελάκι", "Κου κου τα" ,"Παλαμάκια" κτλ.
  • Φωνάζει για να τραβήξει την προσοχή.
  • Προφέρει ήχους δυνατά.
  • Χρησιμοποιεί κάποιες κινήσεις και τη γλώσσα κατάλληλα, π.χ. κουνάει το κεφάλι για το "όχι"
  • Χρησιμοποιεί μερικά σύμφωνα "π", "μπ" ,"μ", "ν" .
  • Μιμείται τρόπους εναλλαγής του τόνου της φωνής.
  • "Βαβίζει"(πα πα), ή (μπα μπα).
  • Δείχνει με το δάχτυλο.
  • Χρησιμοποιεί χαμηλά-κεντρικά φωνήεντα πιο συχνά το "ο".
  • Αναγνωρίζει γνωστά του αντικείμενα.
  • Δείχνει επιθυμία να αλληλεπιδρά με τους άλλους.
  • Αρχίζει να συμμετέχει στο διάβασμα του βιβλίου με έναν ενήλικα με το να κοιτάζει την εικόνα.
  • Επιδεικνύει προσμονή για δραστηριότητες.
  • Γίνεται πιο ζωηρός με τα οικεία του πρόσωπα.
  • Χαιρετάει - Χτυπάει παλαμάκια.
  • Καταλαβαίνει πως η επικοινωνία είναι μια αμοιβαία διαδικασία.

10 - 12 Μήνες

  • Συσχετίζει το νόημα με περισσότερες λέξεις.
  • Εντοπίζει τον ήχο από απόσταση.
  • Φαίνεται να αρέσκεται στο άκουσμα νέων λέξεων.
  • Γενικά είναι ικανό να ακούει τον λόγο χωρίς να αποσπάται από παρεμβαλλόμενους ήχους.
  • Σποραδικά υπακούει σε εντολές.
  • Ανταποκρίνεται στην μουσική με το σώμα ή με τα χέρια σε ακριβή χρονική στιγμή.
  • Δείχνει αυξημένη προσοχή στον λόγο.
  • Χρησιμοποιεί ακατάληπτη γλώσσα τεσσάρων ή παραπάνω συλλαβών.
  • Ξεκινά να χρησιμοποιεί ποικίλες μορφές ακατάληπτης γλώσσας με τα ενήλικα πρότυπα χρωματισμού φωνής, όταν παίζει μόνο του.
  • Μιλά σε παιχνίδια/αντικείμενα  .
  • Μπορεί να χρησιμοποιεί τις πρώτες λέξεις όπως "γεια", "μαμά".
  • Τα φωνήεντα και τα σύμφωνα παραλλάσσονται συστηματικά μεταξύ τους "μπα ντι" "μπα ντι".
  • Μιμείται ήχους και τον αριθμό των συλλαβών που χρησιμοποιούνται από τους άλλους .
  • Ανταποκρίνεται στο γέλιο με την επανάληψη της ενέργειας.
  • Χρησιμοποιεί κυρίως άηχα σύμφωνα όπως "π", και ρινικά όπως "μ", "ν".
  • Αντιστέκεται όταν του παίρνουν το παιχνίδι.
  • Συσχετίζει μια ενέργεια με ενα αντικείμενο π.χ. το αμαξάκι το σπρώχνει.
  • Καταλαβαίνει τους χαιρετισμούς.
  • Προφέρει ήχους ως απάντηση στο κάλεσμα της μητέρας του.
  • Αρχίζει να καθοδηγεί τους άλλους με σπρώξιμο ή τράβηγμα.
  • Αρχίζει να καταλαβαίνει την ερώτηση και την απάντηση π.χ. κουνάει το κεφάλι του για το όχι.
  • Δείχνει επιθυμία να αλλάζει δραστηριότητες.

13 - 15 Μήνες

  • Αναγνωρίζει περισσότερες λέξεις.
  • Καταλαβαίνει περισσότερες νέες λέξεις κάθε εβδομάδα.
  • Εκτελεί εντολές ενός βήματος κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.
  • Καταλαβαίνει απλές ερωτηματικές προτάσεις . π.χ. "Που είναι ο μπαμπάς;"
  • Αρχίζει να αναγνωρίζει κάποια μέρη του σώματος.
  • Του αρέσουν οι ρίμες-στίχοι
  • Μιμείται νέες λέξεις αυθόρμητα.
  • Τραγουδάει.
  • Χρησιμοποιεί 7 ή περισσότερες λέξεις με συνέπεια.
  • Συνεχίζει να χρησιμοποιεί ακατάληπτη γλώσσα με περισσότερες εξελισσόμενες πραγματικές λέξεις.
  • Ενσωματώνει την παύση και την μελωδικότητα της φωνής στην ακατάληπτη γλώσσα.
  • Χρησιμοποιεί τριβόμενα φωνήματα όπως "χ".
  • Χρησιμοποιεί περισσότερα φωνήεντα στο προφορικό παιχνίδι.
  • Χρησιμοποιεί πιο συχνά άηχα μπροστινά σύμφωνα όπως "π".
  • Επιδεικνύει λειτουργική χρήση των αντικειμένων.
  • Αρχίζει να κατανοεί ερωτήσεις που ξεκινούν με τα ερωτηματικά μόρια "που", "πότε","ποιός".
  • Παίζει παιχνίδια "πάρε-δώσε".
  • Συνεχίζει να αναπτύσσει την Βλεμματική επαφή με τον ομιλητή για περισσότερη ώρα.

16 - 18 Μήνες

  • Αναγνωρίζει και συσχετίζει περισσότερες λέξεις με συγγενικά αντικείμενα, π.χ. παιχνίδια , φαγητό , ρουχισμό.
  • Αρχίζει να καταλαβαίνει πιο μεγάλες φράσεις με λέξεις κλειδιά στη μέση της πρότασης.
  • Αναγνωρίζει περισσότερα μέρη του σώματος.
  • Καταλαβαίνει 50 ή περισσότερες λέξεις.
  • Η ακατάληπτη γλώσσα εξαφανίζεται.
  • Αυξάνει το λεξιλόγιο , 10 ή περισσότερες λέξεις με νόημα.
  • Μειώνει τη χρήση κινήσεων - βασίζεται στην ομιλία για να επικοινωνήσει.
  • Ζητάει περισσότερα πράγματα.
  • Παράγει κυρίως μπροστινούς ήχους "μπ", "ντν","τ"κτλ.
  • Δείχνει στις εικόνες του βιβλίου.
  • Κατανοεί η μονιμότητα των αντικειμένων.
  • Μιμείται άλλα παιδιά.
  • Δείχνει επιφυλακτικότητα με τους ξένους.
  • Ξεκινάει την προφορική αλληλεπίδραση.
  • Ζητάει αντικείμενα ή βοήθεια από τον ενήλικα με το να προφέρει ήχους.

19-24 Μήνες

  • Ακουστική μνήμη δύο αντικειμένων.
  • Κατανοεί ποικιλία φράσεων.
  • Εκτελεί μια εντολή δύο βημάτων π.χ. " Πάρε την μπάλα σου και πέταξε την".
  • Ξεχωρίζει τραγούδια.
  • Δείχνει ποικίλα μέρη του σώματος π.χ. αγκώνα, μάγουλο.
  • Αρχίζει να καταλαβαίνει προσωπικές αντωνυμίες π.χ. εγώ εσύ , αυτός.
  • Μέχρι τους 24 μήνες καταλαβαίνει 250-300 λέξεις.
  • Χρησιμοποιεί καινούριες λέξεις τακτικά.
  • Αρχίζει να χρησιμοποιεί το όνομα του όταν αναφέρεται στον εαυτό του.
  • Χρησιμοποιεί κτητικές αντωνυμίες "δικό μου".
  • Μπορεί να χρησιμοποιεί ερωτήσεις με το ερωτηματικό μόριο "που".
  • Μέχρι τους 24 μήνες μπορεί να χρησιμοποιεί 2-3 λεκτικές φράσεις με ουσιαστικά , μερικά ρήματα και μερικά επίθετα.
  • Αντικαθιστά το (ρ) με το (γ).
  • Παρουσιάζονται τα περισσότερα φωνήεντα και οι δίφθογγοι.
  • Τα σύμφωνα (κ,μπ,μ,χ,ν,ντ) έχουν καθιερωθεί-χρησιμοποιούνται σε αρχική θέση στις  λέξεις.
  • Σύμφωνα συχνά παραλείπονται στη μέση και στην τελική θέση.
  • Μιμείται το συμβολικό παιχνίδι π.χ. δραστηριότητες νοικοκυριού.
  • Χρησιμοποιεί ένα αντικείμενο ως σύμβολο για ένα άλλο.
  • Τοποθετεί το τετράγωνο , τον κύκλο στον πίνακα σχημάτων.
  • Χρησιμοποιεί δύο παιχνίδια μαζί.
  • Ζητά πληροφορίες.
  • Ανταποκρίνεται στις παρακλήσεις από τους ενήλικες.
  • Ξεκινάει το υποκριτικό παιχνίδι.
  • Αναπτύσσει την εναλλαγή της σειράς στην συζήτηση.
  • Χρησιμοποιεί λέξεις για να αλληλεπιδράσει.

25-30 Μήνες

  • Κατανοεί μεγαλύτερες φράσεις
  • Αρχίζει να καταλαβαίνει περίπλοκη γλώσσα. Καταλαβαίνει λειτουργίες π.χ. "Τι χρησιμοποιούμε για να πιούμε ;"
  • Αρχίζει να καταλαβαίνει διαφορές μεγεθών :μεγάλο /μικρό.
  • Καταλαβαίνει αντωνυμίες όπως αυτός, αυτή, αυτοί.
  • Χρησιμοποιεί μερικές προσωπικές αντωνυμίες όπως εμένα, εσένα.
  • Ζητά βοήθεια χρησιμοποιώντας 2 ή περισσότερες λέξεις π.χ. πλύσιμο χεριών.
  • Αρχίζει να ονομάζει βασικά χρώματα.
  • Αναφέρεται στον εαυτό του με την αντωνυμία εμένα.
  • Επαναλαμβάνει δύο νούμερα μετρώντας.
  • τραγουδά παιδικούς ρυθμούς και αγαπημένα του τραγούδια.
  • Καταλαβαίνει και απαντά στην ερώτηση "Μπορείς";
  • Χρησιμοποιεί την άρνηση.
  • Επαναλαμβάνει λέξεις και φράσεις.
  • Εμφανίζονται τα σύμφωνα [φ και ψ].
  • Τα σύμφωνα [ μ,μπ,π] εμφανίζονται σε μέση θέση.
  • Τείνει να προφέρει υπερβολικά λέξεις.
  • Η διαφορετική προφορά της ίδιας λέξης παρατηρείται συχνά.
  • Ψιθυρίζει.
  • Καταλαβαίνει το αριθμητικό περιεχόμενο του ένα και του δύο.
  • Συμπληρώνει ενέργειες π.χ. "κόλα πέντε" .
  • Συνεχίζει το συμβολικό παιχνίδι π.χ. μιλάει στο τηλέφωνο.
  • Του αρέσει να μιλάει π.χ. υποκρίνεται ότι συζητάει με κάποιον στο τηλέφωνο.
  • Μιλάει περισσότερο στο παιχνίδι.

31-36 Μήνες

  • Συνεχίζει να επεκτείνει την ακουστική μνήμη - ακουστική μνήμη 3 στοιχείων με διαφορετικά γλωσσικά γνωρίσματα.
  • Ακούει μαγνητοφωνημένες ιστορίες.
  • Εκτελεί 2-3 εντολές.
  • Καταλαβαίνει περισσότερα συνηθισμένα ρήματα.
  • Καταλαβαίνει και ανταποκρίνεται σε πιο πολύπλοκη γλώσσα. και περίπλοκες διαταγές.
  • Εκτελεί 2-3 προφορικές διαταγές σε μια πρόταση.
  • Καταλαβαίνει διάφορες προθέσεις π.χ. μέσα , πάνω, κάτω.
  • Επεκτείνει την ανάπτυξη της αντίληψης.
  • Ξεχωρίζει  τα μέρη ενός αντικειμένου.
  • Καταλαβαίνει την έννοια του χρόνου π.χ. σήμερα, αύριο, χτες.
  • Καταλαβαίνει ερωτήσεις όπως "ποιο λείπει; , ποιο δεν ταιριάζει ;"
  • Ξέρει το γενετικό λεξιλόγιο.
  • Μιλάει σχετικά με αυτά που έχει ζωγραφίσει.
  • Συστήνεται με το όνομα του και το επίθετό του όταν του ζητηθεί.
  • Συσχετίζει πρόσφατες εμπειρίες.
  • Σχηματίζει με 3-4 λέξεις  απλές προτάσεις.
  • Αρχίζει να χρησιμοποιεί πιο πολύπλοκη γλώσσα.
  • Χρησιμοποιεί μερικούς πληθυντικούς.
  • Χρησιμοποιεί περισσότερες αρνητικές λέξεις π.χ. δεν , καθόλου, κανένας.
  • Κάνει κάποιες αντικαταστάσεις , χρησιμοποιεί το [φ] για το [θ], το [ γ ] για το [ρ].
  • Η προφορά γίνεται πιο σωστή.
  • Ψιθυρίζει συχνά.
  • Τα φωνήεντα και οι δίφθογγοι καθιερώνονται.
  • Τα τελικά σύμφωνα παρεμβάλλονται πιο συχνά.
  • Αρχίζει το φανταστικό παιχνίδι.
  • Ονομάζει ένα αντικείμενο όταν ένα μέρος αυτού φαίνεται σε μια εικόνα.
  • Εκφράζει συναίσθημα.
  • Εναλλάσσει τη σειρά του πιο σωστά και μοιράζεται.
  • Αρχίζει να ζητάει την άδει από τους άλλους για να κάνει κάτι.
  • Χρησιμοποιεί ερωτήσεις για διάφορους λόγους π.χ. για να πάρει πληροφορίες ή να ζητήσει κάτι.
back to top